Chỉ số khối cơ thể BMI là gì? Bí quyết để có chỉ số BMI lý tưởng

Nubest Việt Nam
22/01/2021

Một công cụ sàng lọc cho phép bạn tính toán sự cân bằng giữa chiều cao và cân nặng được gọi là chỉ số khối cơ thể. Vậy công thức tính toán chỉ số này như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn tự kiểm tra tình trạng cơ thể hiện tại và có cách thay đổi chỉ số theo chiều hướng tích cực.

chỉ số khối cơ thể BMI
BMI thể hiện tỷ lệ cân bằng giữa chiều cao và cân nặng của cơ thể

Tỷ lệ cân nặng và chiều cao thể hiện phần nào sức khỏe của bạn, bạn có đang đạt được thể trạng tốt và vóc dáng lý tưởng? Có một chỉ số tính toán được tỷ lệ cơ thể, giúp các chuyên gia y tế xác định bạn có đang thừa cân, thiếu cân hay chiều cao chưa đạt chuẩn. Cùng tìm hiểu về công cụ này nhé.

Chỉ số khối cơ thể là gì?

  • Chỉ số khối cơ thể (Body Mass Index: BMI) là công cụ ước tính lượng mỡ trong cơ thể dựa trên chiều cao và cân nặng của người đó. BMI không đo lượng mỡ của cơ thể một cách trực tiếp mà sử dụng phương trình ước lượng ra kết quả gần đúng. BMI giúp xác định một người đang ở mức cân nặng không tốt hay khỏe mạnh. 
  • Chỉ số BMI được sử dụng rộng rãi trong khoảng 100 năm nay, chủ yếu áp dụng trong các nghiên cứu dân số, tư vấn chăm sóc sức khỏe… Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, BMI giúp cha mẹ có cơ sở lên kế hoạch phát triển thể chất cho trẻ. Đối với người trưởng thành, BMI giúp bạn điều chỉnh trọng lượng cơ thể sao cho cân bằng với chiều cao và đảm bảo điều kiện duy trì sức khỏe tổng thể.

Chỉ số khối cơ thể và sức khỏe

  • Ở Mỹ, hơn 2/3 người trưởng thành bị coi là thừa cân, và 1/3 người bị coi là béo phì. Khoảng 17% trẻ em và thành thiếu niên (2 – 19 tuổi) rơi vào tình trạng béo phì. Nắm được công thức tính BMI giúp bạn sớm phát hiện tình trạng thừa cân và có hướng giải quyết tích cực.
  • Một trong những lý do tăng cân dễ dàng là do cơ thể mất cân bằng năng lượng. Cơ thể cần một số năng lượng nhất định dưới dạng calo từ thức ăn để hoạt động. Cân nặng thường không thay đổi khi bạn tiêu thụ cùng một lượng calo mà cơ thể dùng hoặc đốt cháy mỗi ngày. Nếu bạn nạp calo nhiều hơn mức tiêu thụ, cân nặng sẽ tăng lên theo thời gian.

chỉ số khối cơ thể bmi
BMI quá cao là biểu hiện của tình trạng thừa cân, béo phì

Với kết quả chỉ số BMI, bạn có thể tự mình xác định tình trạng cân nặng và có kế hoạch ăn uống, tập luyện để điều chỉnh BMI về mức chuẩn. Chỉ số BMI có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe, giúp bạn sớm phòng ngừa các bệnh lý nguy hiểm của cơ thể.

  • Chỉ số BMI cao có liên quan đến nguy cơ phát triển một số tình trạng sức khỏe nghiêm trọng: Bệnh tim, huyết áp cao, bệnh gan, viêm xương khớp, bệnh tiểu đường, đột quỵ, sỏi mật, ung thư…

  • Chỉ số BMI thấp cũng gây ra các vấn đề do thiếu chất béo như: Mất xương, bệnh về tim, thiếu máu, suy giảm chức năng miễn dịch.

Công thức tính chỉ số khối cơ thể

BMI được phát minh vào những năm 1830 bởi Lambert Adolphe Jacques Quetelet, một nhà thiên văn học, toán học, thống kê và xã hội học người Bỉ. 

BMI dành cho người lớn

Công thức: BMI = cân nặng / (chiều cao)2 (Cân nặng: kg; Chiều cao: mét)

  • BMI dưới 18,5: Kết quả cho thấy bạn đang thiếu cân, cần phải tăng cân. Bạn nên hỏi bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được tư vấn.

  • BMI từ 18,5 - 24,9: Bạn đang ở mức cân nặng phù hợp với chiều cao của mình. Bằng cách duy trì cân nặng hợp lý, bạn sẽ giảm nguy cơ mắc các vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

  • BMI từ 25 - 29,9: Bạn hơi thừa cân, cần lên kế hoạch giảm cân để sớm trở về mức cân nặng phù hợp. 

  • BMI trên 30: Kết quả này biểu hiện tình trạng thừa cân nặng. Sức khỏe của bạn có thể gặp nguy hiểm nếu bạn không giảm cân.

BMI ở trẻ em và thanh thiếu niên

Việc kiểm tra chỉ số BMI ở trẻ em và thanh thiếu niên có sự khác biệt bởi đây là giai đoạn phát triển, trẻ liên tục thay đổi về cân nặng và chiều cao. Bên cạnh đó, giới tính của trẻ cũng quyết định tốc độ phát triển và lượng mỡ trên cơ thể tùy thuộc vào độ tuổi hiện tại.

Mặc dù cách tính cũng tương tự công thức BMI ở người lớn, thế nhưng phép đo BMI dành cho trẻ em và thanh thiếu niên sẽ liên quan đến độ tuổi và giới tính. Các bác sĩ và chuyên gia y tế không phân loại trẻ theo phạm vi cân nặng bởi vì các lý do:

  • Cơ thể trẻ thay đổi từng ngày, tháng.

  • Cơ thể nam và nữ thay đổi với tỷ lệ khác nhau.

chỉ số khối cơ thể của trẻ em
Cơ thể trẻ liên tục thay đổi theo độ tuổi nên có cách tính BMI riêng 

Đối với trẻ em và thanh thiếu niên, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh sử dụng biểu đồ tăng trưởng tuổi để hiển thị BMI dưới dạng xếp hạng phần trăm. Mỗi phân vị thể hiện chỉ số BMI của một đứa trẻ so với những đứa trẻ khác ở cùng độ tuổi và giới tính. Cụ thể:

  • Dưới phân vị thứ 5: Thiếu cân

  • Phân vị 5 - dưới 85: Bình thường

  • Phân vị 85 - dưới 95: Thừa cân

  • Bằng và lớn hơn phân vị 95: Béo phì

Ví dụ, trẻ sẽ bị coi là béo phì nếu chúng có chỉ số BMI đạt hoặc cao hơn phân vị 95. Điều này có nghĩa là chúng có nhiều chất béo trong cơ thể hơn 95% trẻ em ở cùng độ tuổi và giới tính.

Phương pháp xác định BMI có chính xác?

BMI không đủ chính xác hoàn toàn như một công cụ chẩn đoán, nhưng BMI có thể sàng lọc các vấn đề tiềm ẩn về cân nặng ở người trưởng thành và trẻ em. Từ kết quả BMI, bác sĩ hoặc chuyên gia chăm sóc sức khỏe có thể xem xét các yếu tố khác để đưa ra kết luận cuối cùng như:

  • Kiểm tra độ dày nếp gấp da, cho biết lượng chất béo trong cơ thể.

  • Đánh giá chế độ ăn uống và hoạt động thể chất.

  • Tìm hiểu về tiền sử bệnh lý của gia đình.

  • Đề xuất các phương pháp kiểm tra sức khỏe.

BMI không thể phân biệt cơ và mỡ, trong khi cơ nặng hơn mỡ 18%. Do đó, tình trạng thừa cân được xác định chủ yếu với những người không có thói quen hoạt động thể chất. Tuy nhiên, nếu cơ bắp dày đặc hơn mỡ là 18%, thì một người tập thể dục đủ để chuyển hóa 10% chất béo thành cơ bắp vẫn chỉ tăng chỉ số BMI của họ lên 1,8%.

Đo lượng mỡ trên cơ thể

Lượng mỡ có thể kiểm tra bằng cách chụp cắt lớp vi tính, tương tác hồng ngoại, phép đo hấp thụ tia X năng lượng kép (DXA). Để có chẩn đoán chính xác thông qua BMI, bác sĩ có thể chọn phương pháp đo lượng mỡ của cơ thể:

  • Đối với đàn ông, 2 - 4% chất béo được coi là lành mạnh, và hơn 25% được coi là béo phì.

  • Đối với phụ nữ, 10 - 13% chất béo là lành mạnh, nhưng hơn 32% sẽ là dấu hiệu của bệnh béo phì.

đo lượng mỡ để xác định bmi chính xác
Tìm đến bác sĩ hoặc chuyên gia y tế để có cách xác định BMI chính xác

Tỷ lệ vòng eo trên chiều cao

  • Kết hợp chỉ số BMI với số đo vòng eo sẽ cho kết quả chính xác hơn về tình trạng cân nặng, chiều cao của cơ thể. Một số nhà khoa học cho rằng tỷ lệ vòng eo trên chiều cao có thể phù hợp hơn với chỉ số BMI đơn thuần, đây cũng có thể là một yếu tố dự báo sức khỏe hệ tim mạch. 
  • Theo đó, các nhà nghiên cứu đề nghị bạn duy trì chu vi vòng eo nhỏ hơn một nửa chiều cao để tối ưu hóa sức khỏe và tuổi thọ. Người có mỡ xung quanh bụng có nguy cơ mắc bệnh tim và rối loạn chuyển hóa cao hơn bởi vì mỡ ảnh hưởng đến các cơ quan nội tạng như gan, tim và thận.

Các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số BMI

Chỉ số BMI phản ánh tỷ lệ cân đối của trọng lượng và chiều cao của cơ thể. Một số yếu tố ảnh hưởng đến kết quả BMI của bạn, chú ý quan tâm các yếu tố này để ngăn chặn các biểu hiện xấu về sức khỏe:

  1. Lượng calo: Calo dư thừa thường được lưu trữ trong cơ thể dưới dạng chất béo. Theo thời gian, chất béo tích tụ khiến bạn tăng cân và vượt quá mức cân bằng. 
  2. Di truyền: Một số trường hợp béo phì xảy ra do rối loạn di truyền, tuy vậy, bạn vẫn có thể thay đổi tình hình nhờ vào việc áp dụng thói quen sinh hoạt lành mạnh.
  3. Tuổi tác: Chỉ số BMI khó có thể giữ mức ổn định khi bạn già đi - thời điểm cơ thể bắt đầu các lão hóa, các cơ quan dễ chịu tổn thương.

Bí quyết để có chỉ số BMI lý tưởng

Duy trì một cân nặng hợp lý cùng chỉ số BMI đạt chuẩn mang lại nhiều lợi ích như:

  • Giảm đau khớp và cơ.

  • Tăng cường năng lượng và khả năng tham gia nhiều hoạt động hơn.

  • Cải thiện việc điều tiết chất lỏng cơ thể và huyết áp.

  • Giảm gánh nặng cho tim và hệ tuần hoàn.

  • Cải thiện chất lượng giấc ngủ.

Để có chỉ số BMI lý tưởng, bạn cần tuân thủ lối sống lành mạnh đều đặn hằng ngày. Cụ thể: 

chế độ ăn uống để có bmi thích hợp
Chế độ ăn lành mạnh là điều kiện cân bằng dinh dưỡng trong cơ thể

Chế độ ăn uống cân bằng

Thói quen ăn uống thiếu cân bằng, thiếu chất là tác nhân gây ra tình trạng thừa hoặc thiếu cân. Hãy áp dụng chế độ dinh dưỡng khoa học, bổ sung cân bằng chất xơ và chất béo, hạn chế ăn các loại thức ăn chế biến sẵn, nước ngọt có ga, đồ ăn quá ngọt…

Bạn có thể tính toán lượng calo nạp vào cơ thể mỗi ngày thông qua chỉ số calo ở các loại thực phẩm để đảm bảo không quá nhu cầu calo trong ngày. Bên cạnh bữa ăn chính, hãy chú ý bổ sung thêm trái cây, rau củ, các loại thức ăn tốt cho hệ tiêu hóa...

Tập luyện thường xuyên

Trên thực tế, những người tập thể dục đều đặn 30 - 60 phút mỗi ngày sẽ có chỉ số BMI chuẩn. Vận động thường xuyên là cách để bạn đốt cháy lượng calo thừa trong ngày và rèn luyện sức khỏe tổng thể. Việc tập luyện giúp bạn tăng cường trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng, đồng thời loại bỏ độc tố để cơ thể có điều kiện phát triển thuận lợi theo hướng tích cực.

Hãy duy trì thói quen tập thể dục tối thiểu 30 - 45 phút/ngày. Bạn có thể chọn tập các bài kéo giãn cơ xương khớp, tập yoga, gym, nhảy dây, chạy bộ, đi bộ, đạp xe… hay chơi một môn thể thao yêu thích. Lưu ý khi tập luyện để đảm bảo hiệu suất hoạt động:

  • Duy trì tập luyện đều đặn, tối thiểu 5 ngày/tuần.

  • Thời gian tập hợp lý, không tập quá sức để tránh chấn thương.

  • Luôn khởi động trước khi tập.

  • Uống đủ nước để có năng lượng vận động.

  • Chế độ tập và bài tập phù hợp với thể trạng hiện tại.

Cải thiện chiều cao (dành cho trẻ em và thanh thiếu niên)

Đối với những người còn trong giai đoạn phát triển (thường dưới 20 tuổi), bạn có thể đưa BMI về bình thường bằng cách tăng mức chiều cao sao cho phù hợp với cân nặng hiện tại. Tăng chiều cao có nhiều cách, đòi hỏi kiên nhẫn và kết hợp linh hoạt các phương pháp như:

  • Ăn uống đủ chất, chú ý tập trung các dưỡng chất hỗ trợ phát triển xương khớp như Canxi, Collagen, Vitamin D, K, A, C, Magie, Photpho, Kali, Sắt...

  • Tập các bài tập kéo giãn xương, đu xà đơn, nhảy dây, bật cao… hoặc chơi thể thao (bơi lội, cầu lông, bóng bàn, bóng rổ…)

  • Ngủ đủ giấc (tối thiểu 8 tiếng/ngày) và đúng giờ (trước 22 giờ) để cơ thể có điều kiện tiết nội tiết tố tăng trưởng nhiều nhất.

  • Tắm nắng 10 - 15 phút/ngày để tổng hợp dưới da một lượng vitamin D đáng kể từ ánh nắng mặt trời.

  • Không sử dụng chất kích thích, hạn chế các loại thức ăn nhanh, caffeine, nước ngọt có ga...

  • Sử dụng sản phẩm hỗ trợ tăng chiều cao.

tăng chiều cao cho trẻ để đạt bmi chuẩn
Chú ý chăm sóc chiều cao để cân bằng với cân nặng

Vai trò của chỉ số BMI rất quan trọng, giúp bạn ước tính được tình trạng cân nặng, chiều cao của cơ thể. Kiểm tra BMI thường xuyên để có cơ sở điều chỉnh mức cân nặng hợp lý, hoặc có kế hoạch phát triển chiều cao cho phù hợp với trọng lượng hiện tại (đối với đối tượng còn có thể tăng chiều cao). Hãy luôn giữ lối sống lành mạnh với các thói quen sinh hoạt khoa học để luôn duy trì thể trạng tốt nhé.

Tin tức liên quan
Cam kết chính hãng
cam ket
NuBest Vietnam (Công ty TNHH NuBest) tự hào là đại diện nhập khẩu chính thức các sản phẩm của NuBest Inc Hoa Kỳ - đơn vị sở hữu và phân phối các sản phẩm chăm sóc sức khỏe trên Toàn Cầu có trụ sở tại Mỹ. Với mục tiêu mang đến người tiêu dùng Việt những sản phẩm chăm sóc sức khỏe chất lượng, an toàn, hiệu quả với chi phí hợp lý nhất. NuBest Vietnam đã tích cực chọn lọc những sản phẩm thiên nhiên, từ nguồn nguyên liệu sạch, an toàn, phù hợp nhất mang đến cho người tiêu dùng. Tất cả các sản phẩm của NuBest Inc đều được sản xuất trên hệ thống dây chuyền hiện đại, đạt các tiêu chuẩn chất lượng sản xuất Quốc tế như: cGMP, HACCP, đạt chứng nhận Organic bởi Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA). Đặc biệt tất các sản phẩm được phân phối tại Việt Nam đều được FDA Hoa Kỳ (Cục quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ) cấp phép lưu hành tự do tại Mỹ và đều được Bộ Y tế tại Việt Nam cấp giấy xác nhận công bố lưu hành trên toàn quốc.