Thiếu hụt dinh dưỡng xảy ra khi cơ thể không được cung cấp đầy đủ các dưỡng chất hoặc năng lượng cần thiết, dẫn đến gián đoạn quá trình phát triển tự nhiên, đặc biệt là sự phát triển xương. Cùng NuBest Vietnam tìm hiểu dinh dưỡng ảnh hưởng đến chiều cao như thế nào, cũng như cách đáp ứng nhu cầu dưỡng chất cho trẻ trong bài viết dưới đây nhé.
Dinh dưỡng ảnh hưởng đến chiều cao thông qua vai trò cung cấp nguyên liệu để tạo xương, duy trì mật độ và độ chắc khỏe của xương, hỗ trợ phân chia và nhân đôi tế bào tại sụn tăng trưởng. Tất nhiên, nếu thiếu nguyên liệu, xương không thể phát triển hết tiềm năng, chiều cao hạn chế. Đây được xem là yếu tố ảnh hưởng đến chiều cao quan trọng nhất, với tỷ lệ tác động 32%.
Dinh dưỡng rất quan trọng cho chiều cao.
Các dưỡng chất như canxi, phốt pho, vitamin D, cùng với lượng protein và năng lượng cân đối, là nền tảng cho quá trình kéo dài xương. Thiếu hụt bất kỳ yếu tố nào cũng có thể dẫn đến suy giảm chức năng xương, tổn thương sụn và giảm hiệu quả tăng trưởng. Do đó, một chế độ dinh dưỡng khoa học, đầy đủ và cân đối là yếu tố quyết định để đạt được chiều cao tối ưu trong từng giai đoạn phát triển của cơ thể.
Trẻ sơ sinh và tuổi dậy thì là hai giai đoạn vàng chiều cao quyết định đến 80% tiềm năng phát triển chiều cao suốt đời:
Ở giai đoạn sơ sinh, tỷ lệ tăng trưởng đạt mức cao nhất với tốc độ trung bình khoảng 25cm trong năm đầu tiên. Nội tiết tố tăng trưởng và yếu tố tăng trưởng giống insulin IGF-1 đóng vai trò chủ chốt thúc đẩy phân chia tế bào và phát triển xương. Để đạt chiều cao tối ưu, trẻ cần một chế độ dinh dưỡng giàu protein, canxi, vitamin D và kẽm từ sữa mẹ (hoặc sữa công thức) hoàn toàn trong 6 tháng đầu, sau đó bổ sung thực phẩm đa dạng như sữa, cá hồi, trứng và rau xanh.
Bước sang tuổi dậy thì, nhu cầu dinh dưỡng cao hơn và nội tiết tố tăng trưởng đạt đỉnh, thúc đẩy tăng trưởng thể chất mạnh mẽ với tốc độ tăng trung bình 8 - 12 cm mỗi năm. Estrogen, testosterone cùng IGF-1 kích hoạt sự cốt hóa đầu xương, đẩy nhanh chiều cao trước khi các đường tăng trưởng đóng lại.
Dinh dưỡng cần tập trung vào thực phẩm giàu năng lượng, canxi, protein, sắt, kẽm, vitamin D3, K2, collagen... Nghiên cứu từ WHO (năm 2023) khẳng định trẻ được cung cấp đủ dưỡng chất trong giai đoạn dậy thì sẽ đạt chiều cao trưởng thành lý tưởng hơn 5 - 7% so với nhóm thiếu hụt dinh dưỡng. Vì vậy, đầu tư dinh dưỡng đúng cách trong từng giai đoạn là chiến lược thiết yếu để tối ưu tiềm năng phát triển chiều cao cho trẻ.
Dinh dưỡng là yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến quá trình phát triển chiều cao. Nhu cầu dinh dưỡng có sự khác nhau tùy giai đoạn, từ khi còn là bào thai đến khi chào đời và suốt 18 - 20 năm đầu đời. Canxi, protein, sắt, kẽm, vitamin D3, K2, collagen… là những dưỡng chất tham gia trực tiếp vào quá trình tăng trưởng này.
Thiếu hụt dinh dưỡng tác động như thế nào đến chiều cao.
Thiếu hụt dinh dưỡng trong thời gian dài có thể gây ra nhiều vấn đề sức khỏe:
Ở mỗi giai đoạn phát triển, thiếu hụt dinh dưỡng sẽ gây ra những tác động khác nhau cho sức khỏe xương khớp và chiều cao, cụ thể như sau:
Ngay ở giai đoạn bào thai, thai nhi đã cần được cung cấp dinh dưỡng đa dạng để phát triển tốt. Lúc này, trẻ lấy dinh dưỡng hoàn toàn từ mẹ, mẹ bầu cần có chế độ ăn uống bổ sung đủ các thành phần cần thiết. Nếu mẹ bầu không đáp ứng dinh dưỡng tiêu chuẩn của phụ nữ mang thai, em bé trong bụng có nguy cơ sinh non, nhẹ cân, còi xương bẩm sinh. Đây là những vấn đề lớn khiến em bé phát triển chậm sau khi chào đời.
Ba năm đầu đời cũng là một cột mốc quan trọng trong phát triển chiều cao. Trong khi đó, trẻ bị động hoàn toàn trong vấn đề ăn uống, phụ thuộc hoàn toàn vào sự chuẩn bị của cha mẹ. Nếu thực đơn của trẻ không có đủ canxi, vitamin D, vitamin K2, sắt, kẽm… hệ xương sẽ chậm phát triển, chiều cao hạn chế.
Tác động của thiếu hụt dinh dưỡng đến chiều cao và sức khỏe.
Nhu cầu dinh dưỡng của trẻ em trong giai đoạn tiền dậy thì và dậy thì rất cao, thậm chí một số chất còn nhiều hơn so với người lớn nhằm giúp cơ thể tăng trưởng thuận lợi. Những dưỡng chất cần thiết cho chiều cao vẫn bao gồm protein, canxi, kẽm, vitamin D... Nếu chế độ ăn uống hằng ngày không bổ sung đủ hàm lượng cần thiết, quá trình phát triển chiều cao sẽ bị cản trở. Mặt khác, ăn uống không đủ chất còn làm trẻ có đề kháng kém, dễ bị bệnh tật tấn công.
Dậy thì được xem là cơ hội cuối cùng để cải thiện tầm vóc. Nếu bỏ lỡ giai đoạn này, trẻ không còn cơ hội để tăng thêm chiều cao mạnh mẽ. Sau dậy thì, xương sẽ bắt đầu cốt hoá trong khoảng 2 - 3 năm phát triển chậm, sau đó ngừng cao hẳn khoảng trong giai đoạn 18 - 20 tuổi.
Chiều cao không tăng thêm ở người trưởng thành, tuy nhiên bạn vẫn phải duy trì thói quen ăn uống lành mạnh, đủ chất. Nếu không bổ sung đủ các chất cần thiết cho xương như vitamin D, canxi, phốt pho… mật độ xương sẽ giảm dần theo thời gian, xương yếu và dễ gãy. Khi lớn tuổi rất dễ bị loãng xương, đau nhức xương, thoái hoá xương khớp.
Thiếu chất còn gây nên nhiều bệnh mãn tính nguy hiểm như tim mạch, tiểu đường, huyết áp, làm sức khỏe và tuổi thọ suy giảm. Bệnh tật không chỉ gây đau đớn mà còn làm suy giảm chất lượng cuộc sống, chúng ta không đủ sức khỏe để tận hưởng những chuyến du lịch, những cuộc gặp gỡ với bạn bè, thưởng thức những món ăn ngon…
Thiếu hụt dinh dưỡng khiến xương không đủ “nguyên liệu” nuôi dưỡng, từ đó chậm phát triển chiều cao, thậm chí gây yếu xương. Dinh dưỡng từ mẹ nuôi dưỡng xương thai nhi trong suốt thai kỳ và cho con bú. Dinh dưỡng từ bữa ăn hằng ngày tiếp tục tác động đến mọi hoạt động cơ thể.
Để chiều cao tăng trưởng nhanh chóng, bên cạnh việc chú ý ăn uống đủ chất, bạn cần chú trọng bổ sung các dưỡng chất tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển chiều cao sau đây:
Tổng hợp các chất dinh dưỡng thiết yếu cho quá trình phát triển chiều cao.
Canxi được xem là thành phần chính của xương, giúp xương chắc khỏe và phát triển chiều dài. Nguyên liệu này chiếm đến hơn 50% khối lượng xương, chịu trách nhiệm về độ chắc khỏe và khả năng phát triển của xương trong giai đoạn thơ ấu. Nếu thiếu Canxi, xương sẽ rất yếu, dễ gãy, mật độ xương thấp, chiều cao chậm phát triển.
Trong giai đoạn chiều cao tăng trưởng nhanh như dậy thì, mỗi ngày cơ thể cần được bổ sung 1000 - 1200mg Canxi. Nguồn thực phẩm giàu canxi trong chế độ ăn hằng ngày bao gồm sữa, phô mai, sữa chua, cua, tôm, cá, rau lá xanh, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt...
Protein hay còn được biết đến là chất đạm - cũng là một yếu tố dinh dưỡng rất quan trọng của chiều cao, đặc biệt là collagen type 2, ảnh hưởng đến khả năng phát triển của sụn và tạo xương từ sụn. Protein còn cung cấp nguyên liệu cho sự phát triển của các mô, cơ quan, bao gồm cả xương.
Chất dinh dưỡng này là nguồn năng lượng chính của cơ thể, giúp chúng ta vận động thể chất, trí tuệ hiệu quả. Trẻ cần được bổ sung khoảng 40 - 50g protein/ngày trong giai đoạn dậy thì để chiều cao phát triển nhanh chóng. Thực phẩm giàu protein phải kể đến thịt, cá, tôm, cua, trứng, sữa, các loại đậu...
Vitamin D rất quan trọng đối với sức khỏe xương khớp và quá trình phát triển chiều cao tự nhiên. Chức năng chính của vitamin D là giúp cơ thể hấp thụ canxi tốt hơn. Cụ thể, vitamin D tham gia hỗ trợ hấp thụ canxi từ ruột vào máu, sẵn sàng cho xương hấp thụ canxi. Sau khi vào máu, canxi sẽ được vitamin K2 hỗ trợ gắn vào xương, trực tiếp xây dựng xương.
Nhu cầu vitamin D trong giai đoạn dậy thì khoảng 400 - 600 IU. Nguồn cung cấp vitamin D có sữa chua, cá béo, lòng đỏ trứng, nấm,... Ngoài ra, các bạn có thể phơi nắng để da tự tổng hợp vitamin D. Thời gian phơi nắng mỗi ngày chỉ khoảng 10 - 15 phút trong thời điểm nắng dịu nhẹ.
Nguồn thực phẩm chứa vitamin D nên bổ sung cho trẻ.
Tác động của kẽm đối với sự phát triển chiều cao là tham gia vào quá trình chuyển hóa protein, giúp phát triển xương, đồng thời tăng đề kháng. Bên cạnh đó, kẽm còn giúp ức chế quá trình hủy xương, bảo vệ xương khớp. Nhu cầu kẽm của trẻ trong giai đoạn dậy thì khoảng 10mg/ngày. Nguồn thực phẩm giàu kẽm trong chế độ ăn hằng ngày phải kể đến thịt, cá, hàu, sò, các loại đậu...
Ngoài các chất chính kể trên, một số vitamin khác như vitamin A, C, B1, B2... hay phốt pho, magie, kali… cũng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển chiều cao. Nhóm vi khoáng này góp phần tăng cường sức đề kháng, chuyển hóa năng lượng phục vụ cho sự phát triển thể chất và nâng cao sức khỏe.
Canxi, protein, vitamin D, kẽm, các loại vi khoáng khác (vitamin A, B1, B2, C, K… hay phốt pho, magie, kali…) tác động trực tiếp đến quá trình tăng trưởng của xương.
Tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng ảnh hưởng trực tiếp đến hệ nội tiết, làm giảm sản xuất nội tiết tố tăng trưởng, từ đó hạn chế tiềm năng phát triển chiều cao của trẻ em và thanh thiếu niên. Theo số liệu từ UNICEF, khoảng 149 triệu trẻ em dưới 5 tuổi trên thế giới đang bị suy dinh dưỡng thể thấp còi, cho thấy mức độ nghiêm trọng của vấn đề này đối với khả năng tăng trưởng thể chất.
Thiếu hụt dinh dưỡng ảnh hưởng xấu đến quá trình phát triển chiều cao, cụ thể như sau:
3 hậu quả chính của thiếu hụt dinh dưỡng với thể chất trẻ.
Để phòng ngừa thiếu hụt dinh dưỡng khiến chiều cao kém phát triển, các bạn nên chú ý một số nguyên tắc quan trọng sau:
Thực đơn ăn uống khoa học cần thiết cho cả giai đoạn mang thai và cho con bú, hành trình phát triển tự nhiên của trẻ trước 20 tuổi. Tìm hiểu và lựa chọn những thực phẩm phù hợp với con trong từng giai đoạn. Xây dựng cơ cấu bữa ăn, cung cấp những thực phẩm tốt cho xương trong giai đoạn dậy thì nhằm giúp con có đủ dinh dưỡng để tăng chiều cao.
Trong ăn uống hằng ngày, nên ưu tiên thực phẩm tốt cho phát triển chiều cao giàu canxi, protein, vitamin D, kẽm, magie, phốt pho… Ngoài ra, bạn cũng cần chú ý hàm lượng để đảm bảo nhu cầu dưỡng chất theo từng thời điểm cơ thể cần, giúp tối ưu khả năng tăng trưởng tiềm năng.
Những thực phẩm không tốt cho hệ xương và sức khỏe như đồ ngọt, thức ăn nhanh, nội tạng động vật, rượu bia, nước ngọt có ga… cần được hạn chế tối đa. Thực phẩm chiên rán nhiều dầu mỡ, nhiều muối… cũng nên tránh để đảm bảo không gây ra biến đổi chất, tăng cân không mong muốn hoặc ức chế xương, cản trở chiều cao.
Tắm nắng hợp lý để giúp cơ thể tổng hợp vitamin D dưới da, hỗ trợ bù đắp lượng vitamin D trẻ cần cho quá trình phát triển chiều cao. Lưu ý rằng thời gian tắm nắng nên diễn ra vào sáng sớm hoặc chiều mát, mỗi lần khoảng 15 - 20 phút để tránh gây hại cho da.
Trẻ nên được thăm khám ở cơ sở y tế uy tín với định kỳ khoảng 6 tháng - 1 năm/lần. Tại đây các con được kiểm tra chiều cao cân nặng theo quý/tháng, đối chiếu với bảng chuẩn để đánh giá tốc độ tăng trưởng. Cũng tại các buổi thăm khám này, bác sĩ hoặc chuyên gia y tế sẽ tư vấn cho bạn cách chăm con khoa học, hoặc điều chỉnh một số thói quen sinh hoạt để cải thiện tình hình.
Bổ sung vi chất dinh dưỡng còn có thể thông qua sản phẩm hỗ trợ, thường có dạng viên uống, viên nhai. Đây là giải pháp bù đắp dưỡng chất hiệu quả, hỗ trợ giải quyết vấn đề thiếu hụt dinh dưỡng thường xảy ra trong quá trình chế biến, bảo quản cũng như do cơ địa trẻ kém hấp thu.
Điều quan trọng là bạn chọn thương hiệu uy tín, sản phẩm đã được kiểm định nghiêm ngặt và cung cấp những dưỡng chất con đang cần bổ sung. Một sản phẩm có dạng chất dễ hấp thụ, được tin dùng rộng rãi và nhận nhiều phản hồi tích cực cũng nên được ưu tiên.
TPBVSK NuBest Tall là sản phẩm hỗ trợ được tin dùng ở 118 quốc gia.
Thiếu hụt dinh dưỡng là nguyên nhân hàng đầu khiến trẻ bị còi xương, chậm lớn, suy dinh dưỡng. Trẻ cần được ăn uống khoa học, hạn chế thực phẩm kém lành mạnh và chất kích thích, sinh hoạt hợp lý, dùng thêm thực phẩm hỗ trợ giúp bổ sung dưỡng chất cần thiết.
Thiếu hụt dinh dưỡng tác động rất xấu đến sự tăng trưởng chiều cao và sức khỏe của trẻ. Do đó, cha mẹ nên có kế hoạch bổ sung dinh dưỡng thông qua thực phẩm và sản phẩm hỗ trợ hợp lý để giúp con yêu cao lớn đạt chuẩn cũng như nâng cao sức khỏe tổng thể.
